ارومیه , شهری که دلتنگش خواهید شد

وقتی نقشه ایران را پهن می کنیم روی میز و نگاهی به گوشه و كنار آن می اندازیم،متوجه می شویم كه هرکدام از شهرها یا استان های كشورمان ویژگی یا نكته ای در خود دارند. این ویژگی ها گاه چنان پر رنگ هستند كه دل مان را با خود می برند.به گونه ای كه اگر پیش تر آنجا رفته باشیم، دلتنگ  شان می شویم. بی تردید این اتفاق برای کسانی می افتد که شناخت و اطلاعاتی دقیق از آن محل داشته باشند. در غیر این صورت برای کسی که تا به حال مثلا یزد نرفته و آنجا را نمی شناسد، چرا باید با شنیدن نام این شهر دلش هوس سفر به آنجا را بكند ؟! این هفته قصد داریم سراغی از ارومیه  مرکز استان آذربایجان غربی بگیریم تا اگر پیش تر به آنجا رفته اید دلتنگش شده و چه بسا به زودی راهی این شهر پر از حال خوب شوید و اگر هم نرفته اید فکر کنید چرا تا به حال سراغی از این شهر صمیمی و پر از اتفاق های هیجان انگیز نگرفته اید؟

 

دریاچه ارومیه

اگر مسافر زمینی ارومیه باشید بی  آنکه وارد شهر تبریز شوید از کنارگذر مرکز استان آذربایجان شرقی راهی استان همجوار خواهید شد و تا رسیدن به ارومیه کمتر از دو ساعت در مسیر خواهید بود. قطعا دیدن اسم برخی از شهرها و روستاها در این مسیر بسیار هیجان انگیز خواهد بود که مهم ترینش، کندوان است؛ روستایی که به دلیل شکل خانه های کنده شده در دل کوه شهرت جهانی دارد. جالب است بدانید این روستا به دلیل ویژگی معماری صخره ای و بافت ویژه آن در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. بعید نیست با وجود هتل در این دهکده توریستی تصمیم بگیرید شبی متفاوت را در آن بگذرانید و ادامه سفر به ارومیه را به فردا صبح زود موکول کنید تا از دیدن طلوع آفتاب وقتی روی دریاچه ارومیه هستید، لذت ببرید. البته که این تجربه به هیچ وجه با اتفاق قبل از احداث پل میان گذر دریاچه قابل مقایسه نیست.چندین سال پیش و قبل از احداث این پل، خودروها را یک کشنده روی آب، از سمت شرق به سمت غرب دریاچه می برد.چه تجربه جذابی بود!

به هر تقدیر پل روی دریاچه که احداث آن خصوصا با کم شدن به مرور حجم آب با ماجراها و اظهارنظرهای مختلفی مواجه شد، ۲۷ آبان ۱۳۸۷ به بهره برداری رسید. اواسط پل اگر دوست داشته باشید می توانید توقف کنید و با کشتی رنگ و رو رفته ای که به ساحل نشسته همدردی کنید و شاید عکسی به یادگار بیندازید. البته که غروب روی پل، لحظاتی که رنگ آفتاب از سرخی گذشته دیدنی تر است. آن قدر که گاه عکاس های مراسم  عروسی در ارومیه و شهرهای اطراف، موقعیت موجود را به عنوان یک استودیوی تمام عیار مورد استفاده قرار می دهند و حتما لحظاتی خاص را برای عروس و داماد ثبت می کنند. بعید نیست سال ها بعد عروس و داماد های جوان عکس روز عروسی خود را به فرزندان شان نشان دهند و بگویند ببینید! اینجا آب بود آن زمان! کما اینکه اگر به ساحل چی چست دریاچه در شهر ارومیه بروید از خیلی ها همین جمله را می شنوید.

 

دهکده تفریحی چی چست

با اینکه حجم آب موجود در دریاچه به هیچ عنوان قابل مقایسه با گذشته نیست و جاهایی مانند ساحل دهکده چی چست که تا چند سال قبل پر از آب بود و حالا کاملا خشک شده است، اما اگر از اهالی ارومیه بپرسید برای تفریح کجا بروم، حتما یکی از پیشنهاد های شان چی چست است. جایی که وقتی می روی تعجب می کنی از این پیشنهاد و با خود می گویی واقعا قصد داشته اند اذیتت کنند؟!

قطعا پیشنهاد چی چست با هدف اذیت کردن نبوده چرا که همه اهالی ارومیه همچنان خاطرات خوشی از این منطقه دارند و هنوز به مسیری که به دریاچه می رسد می گویند جاده دریا. حال آنکه از مقدار آبی برای حتی یک حوض خبری نیست چه رسد به دریا.

به هر تقدیر فاصله دهکده و ساحل چی چست از ارومیه کمتر از 20 دقیقه است و این مسیر در فصل تابستان، زمان برداشت انگور، آفتابگردان و صیفی جات دیدنی است، اما قطعا وقتی به دهکده می رسید با دیدن قایق هایی که جلوی خانه ها افتاده اند اندوهگین خواهید شد و با خود خواهید گفت مگر جای قایق توی آب نیست؟جواب خود را وقتی خواهید گرفت که وارد مجتمع گردشگری می شوید. از آب هیچ خبری نیست و تا چشم کار می کند همه خشکی است. مرد میانسالی که مشغول نظافت محوطه است می گوید آن طرف زنانه بود و طرف دیگر مردانه. اینجا پر از آب بود و چقدر هم قایق برای تفریح… یادش به خیر خوش روزگاری داشت چی چست!

پلاژهای همان حوالی که حالا تبدیل به متروکه شده اند حرف او را تایید می کنند و فکر می کنید خوش به حال کسانی که روزگار خوش این حوالی را دیده اند و حتما چقدر صدای خنده در گوش شان از آن دوران هست!

 

بند

یکی دیگر ازجاهایی که در ارومیه حتما پیشنهاد می شود ببینید «بند» است. با شنیدن بند اگر تعجب کنید بلافاصله حتما خواهند گفت دربند تهران رفته اید؟ چرا كه جایی شبیه دربند پایتخت است. البته یک تفاوت اساسی بین بند و دربند وجود دارد. مراجعان دربند اغلب دو دسته هستند؛ عده ای که به قصد کوهنوردی می روند و عده دیگر که به هوای کباب و دیزی و به قولی ماجراهای شکم سراغ این منطقه کوهستانی را می گیرند. در مورد بند ماجراهای کوهنوردی وجود ندارد و بهانه فقط خوردن است و لاغیر؛ از انواع کباب گرفته تا  آش و عدسی و دیگر خوردنی های فصلی چون بلال و لبو… بی تردید حدس خواهید زد اگر مسافر تابستان ارومیه باشید شب های بند بسیار جذاب تر است.  چه خوب است حالا که سراغ بند رفتیم از ماجرای غذا در ارومیه دور نشویم و یادی هم از «یرآلما چورک یا یرآلما یومورتا» کنیم. یرآلما به زبان ترکی یعنی سیب زمینی، چورک، نان و یومورتا هم تخم مرغ است. کنار هم قرار گرفتن این سه در ارومیه و البته سبزی و دوغ نیز یکی از محبوب ترین و- شاید باورتان نشود-خوشمزه  ترین غذاها را در ارومیه می سازد. در شهر ارومیه چرخی های متعددی را در نقاط مختلف شهر می بینید که سیب زمینی های تنوری شده را از نخ گذرانده و آویزان کرده اند. یک ظرف پر از تخم مرغ هم دارند که اگر نان و سیب زمینی که می شود ساده نخواستید، تخم مرغ هم اضافه شود. اغلب بساط چای هم برپاست. این وعده غذایی در ارومیه آنقدر محبوب است تا برخی، در بهترین نقاط شهر مغازه ای را به فروش سیب زمینی و تخم مرغ اختصاص دهند که حتما با وجود مشتری های زیاد، برای شان به صرفه است.

 

بازار

ارومیه نیز مانند اغلب شهرهای ایران دارای یک بازار سنتی و سرپوشیده است که چرخیدن در این بازار خالی از لطف نیست. البته قبل از ورود به بازار، سبزی و میوه فروش هایی را خواهید دید که حتما ترغیب تان خواهند کرد برای عکاسی وقتی آن همه رنگ را روی سینی های شان ریخته اند. البته سیب های سفید و قرمز مشهور ارومیه جای خود دارند کنار انواع فلفل، هلو، شبرنگ، گردو و… اما داخل بازار نیز بسیار دیدنی است؛از مغازه هایی که انواع پنیر داخل حلب  کنار هم چیده اند تا عطاری هایی که سراسر بازار حضور دارند. اگر از طرفداران لواشک های خانگی باشید از بازار ارومیه دست خالی بیرون نخواهید رفت، اما اگر میانه ای با ترشیجات ندارید مژده بدهم یکی از بهترین شیرینی های نه تنها ایران بلکه دنیا را در ارومیه خواهید یافت. نقل ارومیه بی نظیر است. در اغلب نقاط مرکزی شهر، فروشگاه های متعددی را خواهید دید که انواع نقل می فروشند؛ بادامی، گردویی، زعفرانی و… صاحبان فروشگاه های نقل پزی حتما از علاقه مندی شما برای دیدن نحوه آماده شدن نقل استقبال خواهند کرد. بنابراین بدون هیچ خجالتی سراغ شان بروید.

 

کلیسای ننه مریم

حالا که مرکز شهر هستید خوب است سراغی از کلیسای ننه مریم بگیرید. کلیسای ننه مریم که با نام کلیسای شرق آشور شناخته می شود، در خیابان خیام شهر ارومیه – که پر از فروشگاه های لباس و بوتیک است- قرار دارد. این کلیسا که یکی از آثار بی نظیر و تاریخی آشوری های ارومیه است، چندین اتاق تنگ و تاریک دارد که با راهروهایی تنگ و کوتاه به هم وصل می شوند.وسط راهروها و اتاق های کوچک یک  هال نسبتا بزرگ با سقفی مرتفع قرار دارد که به نظر هیچ منفذی هم به بیرون ندارد.

ساختمان کنونی کلیسای ننه مریم به ویژه گنبدها، طاق ها و پایه های آن بر اساس نظر کارشناسان باستان شناسی؛ متعلق به دوره ساسانی است و معماری داخلی آن آمیزه ای از معماری ساسانی و پارتی است.البته در ارومیه و کلا در استان آذربایجان غربی کلیساهای متعدد دیگری وجود دارد تا این منطقه از کشور را سرزمین کلیساهای کهن بدانیم. کلیسای ماردانیال، کلیسای هوانس مقدس، کلیسای حضرت مریم دیگاله، کلیسای سورپ سرکیس، کلیسای حضرت مریم عیسی، کلیسای سورپ گئورک، کلیسای ماوانا، کلیسای مار یعقوب (ماریاقوس)، کلیسای مارگیورگیز، کلیسای گئورک مقدس و کلیسای هفتوان از جمله این كلیساها هستند. در این میان اما معروف ترین کلیسای استان آذربایجان غربی که جایگاهی جهانی دارد قره کلیساست.قره كلیسا اولین کلیسای جهان است که بر مقبره طادی مقدس و سه هزار و ۵۰۰ نفر از پیروان این دین در زمان اشکانیان در چالدران بنا شده و از همین رو نهمین اثر کشور در ردیف آثار جهانی است.

گفته  شده این کلیسا نخستین کلیسایی است که توسط مبشرین مسیح در دنیا ساخته شده و آنها هر سال در هفته آخر تیر و هفته اول مرداد ماه، مراسم خاصی در این کلیسا برپا می دارند. قاعدتا اگر درباره کلیساهای آذربایجان غربی چیزی نمی دانستید حالا باید هیجان زده شده باشید و به خودتان گفته  باشید کاش سال دیگر تابستان به ارومیه و چالدران بروم.

از نکات جالب دیگر این استان حضور اقوام و افراد با مذهب های مختلف در کنار هم است. شما در شهر ارومیه با اقوام کرد، ترک و فارس مواجه می شوید و کسانی که ممکن است شیعه، سنی، ارمنی یا زرتشتی باشند بدون هیچ مشکلی در کنار هم زندگی می کنند.

 

پیست اسکی خوشاکو

قاعدتا تا الان و اینجای مطلب اگر علاقه مند سفر به ارومیه شده باشید زمستان و با توجه به سرد شدن نسبی هوا فکر کرده اید سفر به ارومیه را بگذارید برای بهار یا تابستان سال آینده، اما پاییز و حتی زمستان های ارومیه نیز با وجود پیست اسکی خوشاکو حال و هوای خودش را دارد. پیست اسکی خوشاکو كه در 30 کیلومتری غرب ارومیه در منطقه راژان واقع شده است، می تواند فرصت جذابی برای علاقه مندان به اسکی و مسافران فصل زمستان ارومیه باشد. جالب است بدانید برف های خوشاکو تا اوایل بهار نیز همچنان در این منطقه پذیرای گردشگران است. البته باید یادآور شد كه پیست اسکی خوشاکو به هیچ عنوان قابل مقایسه با پیست های حرفه ای کشور نیست، اما قطعا رفتن به آنجا و اسکی کردن و حتی تفریح در زمستان ارومیه می تواند چند صفحه از دفترچه خاطرات تان را پر کند.

 

خرید

ارومیه به لحاظ اینکه در مرز با کشور ترکیه قرار دارد همواره فرصت خوبی برای خرید پوشاک بوده است. البته با افزایش قیمت ارز و جلوگیری از ورود کالاهای قاچاق شاید این بخش از جذابیت های سفر به ارومیه چون گذشته نباشد. اما در هر صورت گشت و گذار در پاساژ بزرگ نیکخواه روبه روی خیابان خیام و همچنین سراغی از شیخ تپه گرفتن برای خرید خالی از لطف نیست. خصوصا پاییز فصلی است که اغلب بوتیک ها و مغازه ها اجناس خود را به حراج می گذارند.

اگر قصد جدی برای خرید دارید حتما سراغی از «سرو» و بازارچه این شهر مرزی که گمرک ایران و ترکیه هم در آنجا قرار دارد بگیرید. شهر سرو در ۵۵ کیلومتری شهر ارومیه قرار گرفته است. بازارچه ای که در فاصله یک کیلومتری گمرک شکل گرفته باعث شده هر روزه صدها نفر از این بازار دیدن کرده و اجناس مورد نیازشان را تهیه کنند.اجناس بازارچه سرو که از چندین مجتمع تجاری و مغازه های پراکنده زیادی تشکیل شده مستقیم ازکشور ترکیه وارد می شوند. عمده محصولاتی که در بازارچه مرزی سرو به فروش می رسد پوشاک ترک و کیف و کفش است. اگر شیخ تپه که چند سطر قبل به آن اشاره شد، در ذهن تان شبیه علامت سوال جا خشک کرده، باید بگوییم  شیخ تپه منطقه ای در ارومیه است و یک پارک جنگلی با همین نام نیز در این منطقه وجود دارد. از قضا محل نمایشگاه های دائمی استان نیز در همین پارک جنگلی احداث شده است. جالب است بدانید پارک جنگلی شیخ تپه، با وسعت ۴۴ هکتار در جنوب شرقی ارومیه بر ارتفاعات مشرف به شهر و در مجاورت تپه باستانی شیخ تپه واقع شده است. این تپه جزو تپه های باستانی متعلق به دوره مادها بود که امروزه به دلیل ساخت و سازهای شهری اثری از آن باقی نمانده است.

 

آثار تاریخی و باستانی

ارومیه نیز مانند همه شهرهای ایران دارای آثار تاریخی و باستانی متعددی است که هر کدام از آن ها گذشته ای تعریف کردنی و شنیدنی دارند. برج سه گنبد از جمله این موارد است. برجی دوار به قطر 5 و ارتفاع 13 متر. برخى از مورخین عقیده دارند که این بنا به جاى آتشکده اى از دوره  ساسانى احداث شده است، ولى هیچ گونه سند معتبرى مبنى بر صحت ادعاى خود ندارند.

طبقه اول این مقبره دو طبقه ای، سردابه ای است که به وسیله پوششی از طبقه دوم جدا می شود. سقف اصلی گنبد و دیوارهای آن به طور کامل سالم و برجاست. طبقه دوم هم مثل سایرمقبره های دوره سلجوقی روی سردابه ساخته شده است. تزئینات سردر ورودی مقبره با خط کوفی تزئین شده که با توجه به زمان ساختمان و مشابهت بنا با سایر مقابر دوره سلجوقی چنین به نظر می رسد که مقبره یا برج سه گنبد به احتمال زیاد محل دفن یکی از بزرگان دوره سلجوقی باشد.

کتیبه خان تختی دیگر اثر تاریخی و ارزشمندی است که اگر به ارومیه رفتید سراغی از آن بگیرید. از جاده ارومیه که به سمت سلماس بروید، می توانید کتیبه خان تختی را در 15 کیلومتری شهر سلماس ببینید. کوهی که این سنگ نگاره بر آن حک شده پیر چاووش نام دارد. در کتیبه خان تختی كه از دوران ساسانی به جا مانده اردشیر دوم و پسرش شاپور دوم سوار بر اسب در حال اعطای حلقه قدرت به پادشاه ارمنستان به تصویر کشیده شده اند. کتیبه خان تختی بعد از پیروزی ایرانیان بر رومیان حک شده که با وجود نزدیکی به جاده اصلی و بروز رخدادهای طبیعی چون زلزله، برف و باران تا همین سال های اخیر به میزان زیادی سالم مانده بود، اما متاسفانه مدتی قبل چند گردشگر ناآگاه و بی مسئولیت با اسپری سیاه رنگ آن را مخدوش کرده اند. با این حال تماشای این کتیبه با همین حال و روز هم دیدنی است.

اما مهم ترین اثر تاریخی ارومیه تپه حسنلوست. تپه باستانی حسنلو بهترین گزینه برای كسانی است که عاشق بناهای تاریخی هستند. حتی اگر از طرفداران فضاهای باستانی هم نباشید، باز این تپه جایی است که باید آن را ببینید. خارجی های زیادی هستند که حاضرند هرطور شده سری به این تپه بزنند. پس چرا شما از فرصت استفاده نکنید؟ دلیل این همه محبوبیت حسنلو را می خواهید بدانید؟ اولین دلیل اینکه در سفر به تپه حسنلو روی خاکی می ایستید که نیاکان ما بیش از 8 هزار سال قبل روی آن ایستاده اند. این به اندازه کافی هیجان انگیز است، اما بد نیست بدانید معروف ترین اثر باستانی یافت شده در کشور از این ناحیه به دست آمده است؛ یعنی همان جام طلای حسنلو که به عصر آهن تعلق دارد و در موزه ایران باستان نگهداری می شود. این تپه در 12 کیلومتری جنوب غربی دریاچه ارومیه و 9 کیلومتری شمال شرقی شهرستان نقده قرار دارد؛ درست کنار روستایی به نام حسنلو. باستان شناسان زیر این تپه به شهری باستانی رسیده اند. شواهد نشان می دهد تا اوایل دوره  اسلامی، زندگی در این منطقه رواج داشته  است.

 

چند جای دیدنی دیگر

اگر فکر می کنید به پایان سفر به ارومیه رسیده ایم کاملا در اشتباه هستید؛ چرا که همچنان نقاط دیدنی دیگری در این شهر برای بازدید وجود دارد که شاید بیش از یک روز برای آنها باید وقت بگذارید. از جمله نقاط دیدنی اطراف ارومیه می توان به آبشار «سولوک» در فاصله 40 کیلومتری غرب شهرستان ارومیه، غار «کهریز» در روستایی با همین نام از توابع بخش انزل شهرستان ارومیه، آبشار «شملکان» در جوار روستای شملکان در نزدیکی ارومیه، یخچال دوقوز پله یا یخچال 9 پله- که مرمت و به مرکز آموزش شیشه گری سنتی تبدیل شده- و در نهایت به سه گنبد كه نام برجی در جنوب شرقی ارومیه است،اشاره كرد.

با این حال، واقعا نقاط دیدنی ارومیه هنوز تمام نشده است و بی تردید اگر علاقه مند به دیدن کمال و تمام این شهرستان باشید، باید چندین روز وقت بگذارید. حدس می زنم شما هم بعد از این مدت زندگی در ارومیه زمانی که به شهر خودتان برگردید حتما به زودی دلتنگ مردمان، آب و هوا ، غذاها و حال خوبش خواهید شد.

 

شهرهایی که نباید از دست داد

مگر می شود ارومیه رفت و سراغی از دیگر شهرهای کمی دور و نزدیک آن نگرفت؟! مثلا مهاباد که در جنوب استان آذربایجان غربی قرار دارد و غار معروف سهولان در 40 کیلومتری آن واقع شده است. غاری آبی که محلی  ها آن را به نام «کونه کوتر»؛ یعنی لانه کبوترمی شناسند. دلیل این نامگذاری وجود تعداد زیادی لانه کبوتر درون غار است. یا مگر می شود ارومیه رفت و سراغی از خوی و شمس تبریزی نگرفت؟ فاصله ارومیه تا خوی کمتر از دو ساعت است، اما بدون تردید با دیدن طبیعت عجیب و غریب این شهر و مقبره و برج شمس تبریزی غافلگیر خواهد شد. جالب است بدانید خوی به خاطر دارا بودن شکارگاه های زیاد همیشه مورد توجه شاه اسماعیل صفوی بود. شاه اسماعیل به خاطر آب و هوای خوش خوی زیاد به این شهر سفر می کرد و نقل است که شاخ قوچ هایی که در عمارت برج شمس تبریزی مشاهده می شود توسط شاه اسماعیل شکار شده اند. اشنویه، بوکان، سلماس، تکاب، میاندوآب، چالدران و ماکو از دیگر شهرستان های مهم آذربایجان غربی هستند که هر کدام دیدنی های متعددی چون تخت سلیمان، آرامگاه سرداران مکری، تپه قلایچی مربوط به عصر آهن، جنگل های مرگور، دژ بسطام، غار چهل پله خضرلو و کاخ و موزه باغچه جوق را در دل خود جای داده اند. حدس می زنم از شنیدن نقاطی که یاد کردیم تعجب کردید و شاید هم نام برخی از آنها به گوش تان هم نخورده باشد!

تقریبا به پایان سفر به ارومیه و البته آذربایجان غربی رسیدیم. این نكته را در پایان یادآور شوم كه حالا که تصمیم گرفته اید به ارومیه بروید چه بهتر گواهینامه بین المللی هم تهیه کنید و گذرنامه تان را  نیز همراه  خود ببرید. شاید وقتی كه به مرز ایران و ترکیه در شهر «سرو» رسیدید، تصمیم گرفتید مثلا تا شهر وان ترکیه هم بروید که با داشتن دریاچه ای زیبا چند روز لذت بخش را پشت سر خواهید گذاشت. البته در همان روزها اگر به یاد دریاچه ارومیه بیفتید غمگین خواهید شد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *