بگذار برایت چای بریزم…!

چای نه فقط پر مصرف ترین نوشیدنی ایرانی هاست،  بلكه به دلیل تقاضای بالایی كه در دنیا دارد تجارت عظیم و مستقلی برای خودش دست و پا كرده. از قدیم الایام چه جنگ ها كه بر سر این نوشیدنی خوش عطر، خوشمزه و گاهی تلخ نشده، مردم قیام ها كرده اند و قراردادها بر سر آن بسته شده. گاهی چند صد گرم این چای معادل با یك كیلو طلا بوده. حالا بعد از سالیان چای به نوشیدنی اصلی مردم تبدیل شده. نگاه به روش های تازه و ابزارهای جدید برای دم كردن چای نشان می دهد چای دارد جان تازه ای می گیرد. هم روش های سنتی دارند برمی گردند و هم روش های جدیدی برای دم كردن و نوشیدن خلق می شود. در این عصر جدید چای وارد فصل جدید شده. تا هنوز ماه مبارك تمام نشده و حضور چای در خانه ها از همیشه پررنگ تر است، رفته ایم سراغ چند و چون چای، فرصتی اگر بود ابزار جدید و قدیم آن را هم معرفی می كنیم.

 

از قدیم

 

چین/ با چای سخن بگو!

 

هنر عمل آوردن چای پنج هزار سال پیش در چین متولد شد. حتی كلمه چای هم یك اسم چینی است. چینی ها معتقدند برای لذت بردن از چای باید گوش كنید و ببینید چای چه می گوید. باید با برگ های چای حرف بزنید، همین. باید ببینید خودشان می خواهند چه بشوند. بعد كمك می كنید تا همان چایی كه می خواهند بشوند. در چین چای خوردن به شیوه سنتی گونگفوچا نام دارد. گونگفو آدم را یاد ورزش رزمی می اندازد، ولی در زبان چینی این عبارت با حروف دیگری نوشته می شود. در واقع گونگفو در چینی یعنی طمانینه، یعنی كاری كه زمان می برد تا دركش كنی. مثلا در زبان چینی رایج است كه می گویند گونگفو داری؟ یعنی وقت داری كه كاری را انجام دهی؟

در روش گونگفو كه مختص جزیره تایوان و جنوب چین است قوری را پر از چای می كنند، بیشتر از حد معمول و بعد برگ ها را با آب داغ می شویند. این یك روش باستانی چای فوری است، حتی از تی بگ سریع تر است. چرا كه به جای قوری بزرگ از یك قوری كوچك گلی استفاده می كنند كه به خاطر حجم كوچك قوری و میزان زیاد برگ چای داخلش چای خیلی سریع در آن دم می كشد. و رمز دم فوری بو دن این روش در این است كه برگ ها كه باز شدند آب جوش به آن اضافه می كنند تا جایی كه لبریز می شود. اینطوری قوری مثل یك دیگ زودپز می شود كه چای در آن سریع تر دم می كشد. بعد از 30 ثانیه چای آماده است. این دم اول است. تا شش مرتبه دیگر می شود چای داخل قوری را به همین روش دم كرد. بعد در لیوان های بلند می ریزند كه بتوانید آن را بو كنید و بوی چرم كهنه، كمی شكلات تلخ و  بوی ادویه را حس كنید. بعد از درك بوهای پیچیده نوبت مزه كردن چای است. این چای مزه عجیب و غریبی دارد و موقع نوشیدن باید صبر داشته باشید، چون لحظه ای كه نوشیدن را شروع می كنید تازه اول كار است. وقتی چای روی زبان شماست لحظه به لحظه مزه متفاوتی از آن را درك می كنید. چینی ها چای را با هیچ نوع شیرینی نمی خورند.

 

انگلیس/ مقلد حرفه ای!

 

وقتی اروپایی های جهانگرد حدود 400 سال پیش از وجود چای با خبر شدند و به نوشیدن آن علاقه پیدا كردند فورا به فكر انحصارش افتادند و دست آخر كشت چای را در نقاط مختلف دنیا گسترش دادند و برای اینكه چای را سریع به اروپا برسانند كشتی های بادبانی تندرویی را اختراع كردند كه صندوق های چای را دو ماهه از چین به اروپا می رساند. یكی از آن كشتی ها هنوز در لندن نگهداری می شود. انگلیسی ها اما كشت چای را هم به كشور خود بردند. آنها بوته های چای را از چین به هند بردند، در آنجا كاشتند و بعد به سراسر دنیا پخش كردند و حالا در قرن بیست و یكم چای را در پهنای كوه ها و تپه های جنوب بریتانیا، جایی شبیه خود چین كاشته اند. اینجا تنها جا در اروپاست كه چای در آن به عمل و اولین باغ چای روباز اروپا به حساب می آید. دره هیمالیا در انگلیس كه شبیه منطقه دارجلینگ در هندوستان است.

 

چای عصرانه انگلیسی

 

گفته می شود آنا راسل- دوشس بدفورد، حوالی سال 1840 چای عصرانه را ابداع كرد و این مراسم را با چای مورد علاقه اش، چای دارجلینگ كه مزه تلخ و گسی دارد، اجرا می كرد.

این مراسم اول مال اشراف بوده، بعد سالمندان و حالا محبوب جوانان. چای عصرانه اول برای پر كردن فاصله میان ناهار و شام بوده و حالا دوباره این سنت مد شده، چون انگلیسی ها آن را «وعده متمدنانه، سراسر آرامش و وعده ای برای یك معاشرت دلچسب و صمیمی» می دانند. كل داستان چای عصرانه خلاصه می شود در آداب و نمایش. این عصرانه ابتدا یك مراسم زنانه بود، برای همین فنجان ها با دسته ها، اشكال عجیب و غریب طراحی می شد تا باب میل آنها شود، تا آنجا كه دسته فنجان ها گاه غیر قابل استفاده بودند. خانم ها دسته فنجان را طوری می گرفتند كه انگشت كوچك بیرون از ردیف انگشت ها قرار بگیرد تا ناخن های زیبا و مانیكور شده آنها معلوم شود.

سنت نوشیدن چای با شیر در انگلستان برمی گردد به دورانی كه انگلیسی ها تلاش كردند ظرف های چینی بسازند، ولی در این كارخیلی موفق نبودند. چای باید حتما با آب جوش درست شود. اگر چای داغ را در فنجانی بریزید كه با كیفیت نیست احتمال اینكه بشكند زیاد است. برای همین مردم اول داخل فنجان شیر می ریختند تا دمای چای پایین بیاید. از طرف دیگر هم زمان با ورود چای به بریتانیا صنعت لبنیات هم خواست بی نصیب نماند و روی اضافه كردن شیر به چای تبلیغ كرد. كارخانه های قند و شكر بریتانیا هم وارد گود شدند تا كالاهایشان را بفروشند و فرهنگ قند و شكر خوردن با چای را به مراسم اضافه كردند. حالا 200 سالی از آن معاشرت های تشریفاتی گذشته و چای به محفل های جدیدتری راه پیدا كرده است.

 

ایران/ دورهمی با چای!

 

چای پای ثابت همه مراسم های ایرانی است. حتی اگر عروسی و عزا نباشد یا مهمانی، روضه و اینجور مجالس «بیا حالا یه چای بخور»، «چای، چیزی در خدمت باشیم» از دهان ها نمی افتد. همین چای ساده بعضی وقت ها به آیین تبدیل می شود. از ساده ترین شكل آن یعنی چای آوردن عروس كه با این كلیشه «این چای خوردن داره» همراه می شود، تا رسم های ویژه ای كه در خوزستان رواج داشته و پاره ای از آن هنوز رواج دارد. مثلا طایفه سرخه در غرب شهرستان شوش برای هر مهمان چای جداگانه دم می كنند و آوردن چای قبل برای مهمان تازه وارد بی احترامی به مهمان محسوب می شود یا میان برخی طوایف خوزستانی مرسوم است كه قاشق چای خوری نباید داخل استكان باشد و باید كنار استكان و روی نعلبكی قرار بگیرد. قاشق چای توی استكان یعنی بی احترامی به میزبان. اهالی جنوب ایران هم چای را خیلی غلیظ می نوشند. وقتی مهمان جنوبی داشته باشید و چای تان به اندازه كافی غلیظ نباشد حتما به شما تذكر می دهد. یك رسمی هم توی قهوه خانه ها و بعضی از خانه ها رواج داشته كه اگر كسی به خوردن چای تمایلی ندارد، باید استكان را از پهلو توی نعلبكی بخواباند، در غیر اینصورت میزبان یا قهوه چی باز هم برایش چای می آورد.

 

بررسی هفته

چای از همه رنگ!

چای انواع مختلفی دارد: چای سیاه، سبز، سفید، آبی و زرد. همه اینها هم متعلق به یك بوته هستند. سوال این است كه این همه مزه، رنگ و بوی متفاوت چطور از یك برگ به دست می آید؟ برگ گیاه كاملیا سیمنسیس. از هر برگ یك بوته چای می شود چای های مختلف درست كرد فقط بستگی دارد به اینكه بعد از چیدن با آن چه كار كنند. تفاوت این چای ها به فرآیندهای مختلفی مربوط است كه بعد از چیدن روی برگ انجام می شود.

 

چای سیاه

 

مثلا شیوه اكسیده شدن، برگ های سبز چای را به براده های سیاه تبدیل می كند. در این روش آنزیم های برگ فرصت كافی دارند كه عمل كنند. كمی آن را تفت می دهند یا در معرض حرارت می گذارند تا نرم تر شوند. اینطوری آنزیم ها فعال می شوند و آن رنگ تیره چای را ایجاد می كنند.

 

چای سبز

 

اما چای سبز نزدیك ترین شكل چای است به برگ چای. چای سبز اصلا اكسیده نشده و رنگ سبز برگ چای باقی می ماند. اگر چای مرغوب باشد، می بینید كه برگ ها درسته  اند. چای سبز مرغوب سه برگ نوك بوته هاست كه چیدن شان هم كار خیلی ظریفی است. این تقریبا برگ خود چای است و تغییری نكرده، فقط حرارت دیده تا رنگ و طعم آن بهتر شود.

 

چای اولانگ

 

نیمه اكسید است و طعم شیرین ملایمش به همین خاطر است. در روش نیمه  اكسید بعضی از برگ های چای سبز می مانند و بعضی ها سیاه می شوند.

 

چای سفید

 

می شود گفت چای سفید خالص ترین چای است. برگ فقط چیده و خشك شده. نمونه های خاص چای سفید در نور مهتاب خشك می شوند.

 

چهره

مقبره ای كه موزه شد!

كشت و كار چای در ایران به نام محمد میرزا كاشف السلطنه  (1244-1308) مشهور به چایكار ثبت شده. اما اسنادی هم وجود دارد كه اولین بار سال 1262 شمسی در دوران پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار، شخصی به نام حاج محمد حسین اصفهانی كشت چای را در ایران شروع كرد، اما موفق نشد. تا اینكه 16 سال بعد، یعنی 1278 كاشف السلطنه كه در آن زمان ژنرال كنسول ایران در هند بود، راه و روش چایكاری را یاد گرفت و تعدادی نهال چای با خود به ایران آورد. می گویند او شمال كشور را برای كشت چای انتخاب كرده چون آب و هوای آنجا را مناسب این كار دیده. در این میان قرعه به نام لاهیجان افتاد و این شهر شد مركز كشت چای ایران. مظفرالدین شاه هم امتیاز كشت چای در تمام نقاط ایران را به كاشف السلطنه واگذار كرد تا چای و نام این مرد تا همیشه تاریخ همنشین هم باشند. اگر گذرتان به لاهیجان افتاد سراغ آرامگاه كاشف السلطنه را بگیرید كه این روزها به عنوان موزه چای پذیرای بازدیدكنندگان و علاقه مندان به صنعت چای است.

 

وصف العیش

چایت را بنوش…

لابد فكر می كنید جایی برای چای خوردن دیگر معرفی نمی خواهد و حتی گوشه و كنار خیابان هم می شود كسانی كه فلاكس به دست چای می فروشند پیدا كرد. اما از آنجا كه با آدم های حرفه ای طرف هستید ما حتی جاهایی برای خوردن چای های متفاوت و به یادماندنی داریم كه برای تان رو می كنیم.

 

چای خاص در پنیر!

 

خانه پنیر پرچك در خیابان ولیعصر بالاتر از پارک ساعی نبش کوچه گل، به پنیرهایش معروف است، اما با چایی هایش هم می تواند غافلگیرتان كند. مخصوصا كه با فلفل سیاه، نعناع و دارچین تركیب می شوند.

 

چای با مخلفات!

 

در كافه رییس چای همان چای است، اما با مخلفات هیجان انگیز می آید سر میز: سیروپ بهارنارنج ، گل محمدی روی آنكه قرار است چای را شیرین كند، چوب دارچین و… قبلا یكی از شعبه های رییس را در خیابان ملاصدرا، خیابان شیراز شمالی، کوچه زاینده رود غربی، مجتمع پارك پرنس معرفی كرده ایم.

 

چای خسته!

 

اگر می خواهید چای را در فضای خسته قهوه خانه ای تجربه كنید بروید قهوه خانه آذربایجان به آدرس خیابان انقلاب، خیابان وصال، خیابان بزرگمهر. اینجا چند مدل چای دارد كه گل سرسبدشان چای آلبالوست.

 

نام های گمراه كننده!

 

چای بار در دزاشیب، خیابان كبیری، خیابان سلیمی، باغ انجمن خوشنویسان؛ فضای خیلی خوبی دارد اما برخلاف اسمش به چای ها و دمنوش هایش معروف نیست و بیشتر از غذاهای فرنگی اینجا تعریف می كنند. بوبا چای در خیابان معظمی در خیابان نیاوران هم به رغم وجود چای در نام، چای های متنوعی ندارد.

 

رسپی

چای لاته، بزن!

كافه لاته را كه می شناسید؟ تركیب قهوه، شیر و یكسری افزودنی های دیگر. آنها كه میانه خوبی چه از نظر ذائقه و چه از نظر گوارشی با قهوه ندارند، می توانند در این تركیب چای را جایگزین قهوه كنند. یعنی تركیب چای، شیر، زنجبیل، دارچین و هل كه البته همه اینها به كار نمی آید. برای درست كردن چای لاته روش های پیچیده ای هست. اما آسان ترین آن این است كه شیر را بجوشانید و هم زمان چای دم كنید، همان چای هر روزه را به شیر اضافه كنید. اگر دوست داشتید می توانید كمی هم زنجبیل اضافه كنید. اما برای اینكه چای لاته حرفه ای تری داشته باشید دستور زیر را انجام دهید.

 

چی لازم داریم؟

چای كیسه ای ساده: یك عدد (تی بگ ارل گری)/ پودر دارچین نصف قاشق چای خوری/ وانیل: نوك قاشق چای خوری/ شیر: یك لیوان/ كافی میت: یك قاشق غذاخوری/ شكر: دو قاشق غذاخوری سر صاف/ خامه و دارچین برای تزئین

 

چطوری درست كنیم؟

شیر را توی شیرجوش یا قابلمه كوچك بریزید و روی حرارت بگذارید. قبل از بالا آمدن شیر ونزدیك به جوش حرارت را كم كنید و تی بگ را بگذارید داخل شیر تا دم بكشد و به رنگ كاراملی دربیاید. بعد تی بگ را از ظرف خارج كنید،  قبل از این كار خوب بچلانیدش! شكر را داخل مخلوط شیر و چای بریزید، هم بزنید تا حل شود. حالا دارچین، وانیل و كافی میت را اضافه و بعد از دو دقیقه حرارت را خاموش كنید.

 

نكته:

 

-این مقدار برای یك نفر و یك لیوان است. پس مواد لازم را به تعداد نفرات و تعداد لیوان ها بیشتر كنید.

 

شعبده بازی

سریع و جان سخت!

تی بگ ها سریع اند و كار آدم را خیلی راه می اندازند، اما یك بار امتحان كردن شان هم نشان می دهد كه كیفیت بالایی ندارند. كافی است یكی از آنها را باز كنید تا ببینید به جای برگ توی آنها پودر یا خاك چای است. در حالی كه كیفیت چای به درشت بودن برگ هاست. چای های كیسه ای در دنیا بازآفرینی شده اند. شكل های مختلف توپی و هرمی دارند. جنس كاور بعضی از آنها از ابریشم یا جنس پلاستیك پلی استر كه می گویند مزه بهتری به چای می دهد. بعضی ها هم كاور را تولید می كنند تا چای خود را داخل آنها بریزید و بگذارید دم بكشد. با توجه به سرعت زندگی استفاده از چای  كیسه ای ناگزیر است. برای اینكه بعد از استفاده هم به كارتان بیایند این دستورالعمل ها را بخوانید:

 

می توانید خوشبو كننده دست ساز مخصوص خودتان را بسازید. بگذارید تی بگ ها خشك شوند، بعد چند قطره از اسانسی كه دوست دارید به آنها اضافه و آویزان شان كنید.

می توانید بگذارید تی بگ های استفاده شده كاملا خشك شوند، بعد آنها را ته سطل زباله تان بیندازید. این كار به از بین بردن بوی زباله كمك می كند.

تی بگ استفاده شده ای را داخل آبپاش  بیندازید و گیاهان تان را با آن آب دهید. این كار گیاهان را در برابر قارچ محافظت می كند.

یك تی بگ استفاده شده را وقتی می خواهید وان حمام را پر كنید بالای شیر آب آویزان كنید یا مستقیم آن را  داخل وان بیندازید. برگ های چای شامل آنتی اكسیدان هایی هستند كه برای پوست تان خیلی مفیدند.

یك تی بگ استفاده شده را در قابلمه ای كه آب در آن می جوشد آویزان كنید. اینجوری برنج و ماكارونی یا حبوباتی كه می پزید بوی ملایم و مطبوعی می گیرد.

با اضافه كردن تی بگ استفاده شده كه آب آن گرفته شده به روغن یا كره ای كه روی حرارت گذاشته اید برای پنج دقیقه آنتی اكسیدان بیشتری به غذای تان اضافه كنید.

می توانید كمی از همان آب را روی جاهایی از بدن تان كه آفتاب سوخته شده اسپری كنید. این كار سوز ش پوست تان را التیام می دهد.

برگ های چای هم مثل جوش شیرین بوی بد را جذب می كنند. چند تا از تی بگ های استفاده شده را توی یك بطری در باز بیندازید و آن را در یخچال قرار دهید.

بد نیست بدانید كه موش ها از بوی چای خوش شان نمی آید. می توانید چندتا تی بگ استفاده شده خشك را جاهایی كه نگران وجود موش در آنها هستید جاساز كنید.

 

 

چای غیر از نوشیدن به درد كارهای دیگری هم می خورد:

 

حتی برای بوی نامطبوع كفش می توانید كمی چای داخل آن بریزید.

از چای می شود برای ضد عفونی كردن زخم ها، شست وشوی پلك و رفع ترشحات چركی چشم استفاده كرد.

جویدن كمی چای خشك بوی بد دهان را كمتر می كند.

گیاه چای جایی كه رشد می كند هوا را تصفیه و گازهای آلاینده ای مثل سرب را به خودش جذب می كند. برای همین هم بعضی جاها برای پاكسازی محیط و تصفیه هوای اطراف پالایشگاه ها گیاه چای می كارند.

 

 

چای پاسبان دیده!

استفاده زیاد چای و محبوبیت آن باعث شده در داستان ها و شعرها به وفور از آن استفاده شود و در كنارش كلمه ها و تركیب های زیادی ساخته شود. مثل چای آب زیپو كه به چای کم رنگ بدمزه می گویند یا چای پرمایه كه وقتی چای پررنگ و خوش طعم باشد به كار می رود یا چای قند پهلو و چای دیشلمه كه یك چای تمام عیارند. در این میان اما اصطلاح «چای پاسبان دیده» را شاید كمتر شنیده باشید، اصطلاحی كه میان مردم ترك زبان كشورمان بیشتر رایج است. آنها چای كم رنگ را به فردی تشبیه می كنند كه پاسبان دیده و رنگ از رخش پریده.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *