تهران تا تفت , به دنبال انار

سرمای پاییزی کم کم مور مورمان می کند و باران و برگ ریزان درختان از راه رسیده است. شاید خیلی ها به خاطر اوضاع جوی، سرمای هوا و فصل درس و دانشگاه و مدرسه، دور سفر را خط کشیده باشند، اما عاشقان سفر می دانند که پاییز هم مثل بهار، جان می دهد برای سفر. به ویژه سفرهایی که سراغ طبیعت می رویم؛ چون در هوایی معتدل، رنگارنگ شدن درختان و مناظر، خیره کننده خواهد بود. بعضی ها با فرا رسیدن این فصل، راهی سواحل و جزایر گرم جنوبی می شوند تا هم تنی به آب خلیج فارس بزنند و هم سوغاتی های وارداتی بیاورند، ولی پیشنهاد ما متفاوت است. پیشنهاد می کنیم این بار به حاشیه کویر بروید؛ در روزهایی که گرمای هوای کویر فروکش کرده و فصل برداشت محصولات ناب پائیزی مانند انار و خرمالوست، چرخیدن در این شهرها که ساکنانی خونگرم، بناهایی خیره کننده، خیابان هایی آرام و غذاهایی لذیذ و خوردنی هایی خوشمزه دارد، خاطره انگیز و ماندگار خواهد بود. مسیر پیشنهادی ما، مسیر 700 کیلومتری تهران تا تفت-قلب انار ایران- است. جاده ای کویری که فاصله شهرها از هم، حدود صدکیلومتر است. بنابراین توصیه ما این است که در این سفر، با ماشینی روپا و بدون خستگی برانید. جاده ای صاف و بی پیچ شما را از دل کویر به بهشت های کوچک می رساند.

 

در کار گلاب و گل

 

کاشان…فاصله تا تهران: 247 کیلومتر

 

بعید است ایرانگرد باشید و کاشان، نرفته باشید. شهری که فاصله معقول 2.5 ساعته اش با تهران و مسیر بزرگراهی آن، آن را در دسترس بیشتری قرار داده است. تپه های سیلک اش، نشانه قدمت آن است و بناهای خیره کننده ای مانند خانه بروجردی ها، خانه طباطبایی ها، مسجد آقا بزرگ و …  نشانه اوج هنر معماری اش.  باغ باطراوت فین ، یادآور امیرکبیر، صدراعظم ناکام ناصرالدین شاه قاجار که 165 سال پیش در آنجا کشته شد و قبر منسوب به شاه عباس صفوی هم در جوار امامزاده حبیب بن موسی قرار دارد.  مزارع و باغستان های گل اش، معدن عرقیات و گلابی است که هر ساله با آن، کعبه را می شویند که بهترین سوغات شهرند. اگر موقع ناهار یا شام گذرتان به کاشان افتاد، حتما سری به رستوران های خاتون و گلاب بزنید و هر موقع در شهر بودید، چشیدن طعم بستنی شکرریز را از دست ندهید. همه اهالی می دانند بستنی شکرریز در خیابان محتشم کاشانی قرار دارد.

 

بهشت کویری

 

نطنز… فاصله تا تهران: 318 کیلومتر

 

حدود 70 کیلومتر بعد از کاشان، نطنز قرار دارد. البته برای رسیدن به این شهر که نامش با گلابی و حالا، مرکز هسته ای، گره خورده، باید از جاده اصلی، چند کیلومتری جدا شد. نطنز مثل خیلی از شهرهای بزرگ کویری مثل کاشان و قم، چندین روستای ییلاقی خوش آب و هوا دارد. آب کشه، اوره، ابیانه، باغستان، بیدهند، جزن، طامه، مزده و… از روستاهای زیبا و کوهستانی این منطقه اند. خدارا شکر این روستاها از نعمت آب های قنات و رودخانه هایی که از کوه ها سرازیر می شوند برخوردارند و محصولاتی مثل گردو، بادام، زردآلو، گلابی فراوان در روستاهایش دیده می شود. اگر به این روستاهای خوش آب و هوا که به بهشتی سرسبز در دل کویر  می مانند سری زدید، می توانید شب را در خانه های اهالی روستا مهمان باشید و صبح روز بعد به سفرتان ادامه دهید. نکته عجیب این روستاها، سرسبزی آنهاست که در حواشی کوه های منطقه و دور از چشم جاده و مسافران قرار گرفته اند. کافی است چند کیلومتر به سمت جنوب یا غرب بروید تا واقعا از سرما بلرزید. سرمایی که در دل کویر اصلا انتظارش را نداشتید.

بی تردید مسجد جامع نطنز از دیدنی های جالب شهر است که تفاوتی عجیب با همتایان دیگرش دارد. این مسجد با گنبدی هرمی شکل، گلدسته ای 27 متر و چناری دو هزار ساله و خانقاهی که کنارش قرار دارد، مجموعه ای جمع وجور با معماری دوره ایلخانی که جزئیات مبهوت کننده ای دارد. در کنار این مسجد، آتشکده نطنز  هم كه قدمتش به دوره ساسانی می رسد از  دیگر دیدنی های شهر است.چندین طاق سنگی از این آتشكده باقی مانده است.

 

تاریخ طبقاتی!

 

اردستان….فاصله تا تهران: 364 کیلومتر

 

شهری تمیز و پر از باغ انار. انگار اردستانی ها به طبقاتی کردن بناهای شان علاقه خاصی داشته اند. هم قنات دو طبقه دارند و هم مسجد جامع شان، دو طبقه است. قنات دو طبقه اردستان در دنیا بی نظیر است. طبیعتا چون این قنات ها زیر زمین هستند و حدود سه متر اختلاف ارتفاع دارند، بنابراین نمی شود با هم و دو مسیر را از یک مقطع، عکاسی کرد. قنات طبقه بالادر ابتدای منطقه مون اردستان به سطح زمین می آید و مصارف خانگی مثل شست و شو دارد، اما قنات طبقه پایین حدود 500 متر جلوتر و در انتهای شیبی تند و در کنار باغستان های انار هویدا می شود. هر دو قنات، پر آب هستند و در قنات طبقه پایین، ماهی های فراوانی یافت می شود.به جز قنات دو طبقه، مسجد جامع این شهر هم از اولین مساجد جهان اسلام است که به صورت دو طبقه ساخته شده است . نکته جالب دیگر این که این مسجد برعکس خیلی از مساجد جامع شهرهای دیگر که در قلب شهرند، در حومه شهر و در جوار باغستان ها ساخته شده است. اگر به طبقه دوم این مسجد بروید مناظر زیبایی از باغ های اطراف می بینید که دلتان می خواهد ساعت ها همان جا بنشینید و عکاسی کنید. اگر در همین فصل راهی این شهر شدید انار اردستان را از دست ندهید.

 

خانه هایی از خشت و هنر

 

نائین… فاصله تا تهران: 455 کیلومتر

 

بافت قدیمی و جدید شهر در همان نگاه اول جدا از هم و کنار هم کاملا مشخص است. خانه های قدیمی خشتی، قدمت و تاریخ نائین را به رخ می کشند. متاسفانه مردم خانه های قدیمی  را خراب می کنند تا خانه هایی با سیمان و سنگ جایگزین آن کنند. در تمام خیابان ها پارچه نویسی هایی است که آگهی فروش به دیوارهای خشتی آویخته اند، اما اوج قدمت نائین را می توانید در مسجد جامع نایین ببینید؛  مسجدی تاریخی که سه دهه قبل بخش هایی از سریال بوعلی سینا در آن فیلمبرداری شده است. این مسجد با قدمتی بیشتر از هزار سال، از نظر نقشه، طرحی شبیه مسجد النبی مدینه دارد؛ یعنی حیاطی مرکزی در قلب مسجد با ستون های فراوان در شبستان ها که در دوره آل بویه ساخته شده و بافت خود را حفظ کرده است. در این مسجد، خبری از کتیبه ها و کاشیکاری های آبی و فیروزه ای مرسوم نیست. رنگ آجری، رنگ غالب آن است. فکرش را بکنید بیشتر از هزار سال پیش، برای این مسجد، گلدسته ای حدودا 30 متر ساخته اند که هنوز هم از هر جای شهر می شود آن را دید. در کنار مسجد، خانه پیرنیا که الان موزه نائین شده، قرار دارد؛ موزه ای که در هر حجره اش، عکس ها و هنرهای بومی نائین را می توانید ببینید. از حجره های دیدنی این خانه، کارگاه های عبابافی و جاجیم بافی است که از تولید به عرضه اند. فرش نائین و عبای محمدیه نائین شهرت جهانی دارد.امروز نایین به دو قسمت جدید و قدیم تقسیم می شود. اکثر مردم خانه های قدیمی را خراب کرده و به قسمت نوساز شهر نقل مکان کرده اند. در کنار پیرنیا هم دیوارهای قلعه نیمه ویران نارین قلعه که یادگار عهد ساسانی است، دیده می شود. با وجود بناهای تاریخی مختلف ، متاسفانه حفاظت چندانی از آنها انجام نمی شود. ضمنا اگر صبح از تهران راه افتاده باشید، حول و حوش ظهر به نائین می رسید. بنابراین رستوران لاله صحرا می تواند گزینه خوبی برای رفع گرسنگی باشد. برای گردش به محله محمدیه بروید. چشم انداز محله محمدیه از جذاب ترین مناطق بخش مرکزی نائین است. این محله به خاطر موقعیت و نمای زیبا مورد توجه گردشگران است. در مرکز این محله تپه ای قرار گرفته که بر بالای آن قلعه زیبای اشورگاه ساخته شده است. در پایان تپه کارگاه  عبابافی در دل زمین کنده شده است. مردم محل این کارگاه را سرداب می نامند. محله محمدیه دارای گذرها و گنبدهای زیبا و بناهای تاریخی بسیاری است. بازار و مصلی نائین هم از مراکز دیدنی آن  است که مربوط به دوره تیموری است. تا دلتان بخواهد این شهر آب انبار و حسینیه دارد ؛ آن قدر سرتان گرم می شود که فرصت نداشته باشید همه را ببینید.

 

بانویی در دل کوه!

 

اردکان…فاصله تا تهران: 568 کیلومتر

 

این شهر، همان طور که از نامش هم پیداست، شهر ارده و حلوا ارده است. برای همین تا وارد شهر می شوید، کارگاه ها و فروشگاه های تولید و فروش آن به چشم می خورد. حلوا ارده و ارده های ناب اردکان، سوغاتی لذیذ این شهر کویری اند. وقتی از جاده اصلی که از وسط شهر عبور می کند بگذرید چیزی که توجه شما را به خودش جلب می کند تابلوهای یکسان و رنگارنگی با یک نوشته ثابت هستند که در دو طرف خیابان به وفور و با فاصله های کم دیده می شوند. نوشته ها یکی است: ارده، شیره! اردستان است و ارده اش. مگر می شود از این شهر عبور کرد و ارده نخورد؟! شیره ارده را تهیه کنید و آن را با مقدار کمی شیره انگور مخلوط کنید. ترکیب بی نظیر و خوشمزه ای به دست می آیدکه طعم لذت بخشی دارد و صبحانه كاملی محسوب می شود. اگر گذارتان به این مغازه ها افتاد حتما  خرید محصولات دیگر کنجد مثل حلوای کنجدی و کنجد عسلی را فراموش نکنید. محصولات ارده مناسب سوغاتی هستند. پس دست خالی از اردکان بیرون نروید.

مسجد جامع و بازار اردکان مثل همه شهرهای اصیل ایران از مناطق دیدنی این شهرند ، اما دو منطقه دیدنی جالب هم در شرق شهر قرار دارد که انصافا دیدنی و خاطره انگیزند. یکی پرستشگاه چک چک در 43 کیلومتری شرق شهر که عبادتگاه دنج زرتشتیان بر دامنه کوه است. جاده ای باریک از دل دشت و کوه می گذرد تا به دامنه چک چک برسد. جایی که می گویند محل ناپدید شدن یکی از دختران یزدگرد ساسانی در جریان حمله اعراب بوده. نیمچه غاری در دل وهم انگیز کوه که صدای چکیدن قطرات آب و چند شعله آتش، حالی عجیب به آن داده است. اینجا در اواخر خرداد، محل تجمع زرتشتیان دنیاست. منطقه دیگر، روستای تاریخی خرانق است. روستایی کم جمعیت ولی با قدمت زیاد در فاصله 50 کیلومتری شرق اردکان که شهرتی جهانی دارد. قلعه، کاروانسرا و پل این روستای حدودا 400 نفری، سابقه ای حدود 4 هزار ساله دارند. دیدن پلی که سال هاست آبی از زیرش رد نمی شود، نشان می دهد اینجا روزگاری پرآب بوده است. منارجنبان مسجد و خود مسجد خرانق را هم نباید از دست داد. گفته می شود اینجا مسیر حرکت امام رضا از مدینه به سمت مرو بوده است و قدمگاهی در آن قرار دارد.

 

شهر کاشی

 

میبد…فاصله تا تهران: 574 کیلومتر

 

نام این شهر، بلافاصله همه مان را یاد کاشی می اندازد؛ شهری که تقریبا به جنوب اردکان چسبیده و با پایان بلوار جنوبی اردکان به بلوار شمالی میبد می رسیم. کارخانه ها و کارگاه های مختلف تولید کاشی با نام های گوناگون شهر را پر کرده اند. بساط فروش کاشی و سرامیک و لوازمی از این دست در هر گوشه شهر پهن است و اگر ماشین تان جا دارد، می توانید سوغاتی مخصوصی از این شهر بخرید، اما علاوه بر این ویژگی، میبد را باید از نزدیک دید. مجموعه نارین قلعه، آسیاب ها و آب انبارهای قدیمی میبد، تقریبا در کنار هم، بافت قدیمی شهر را ساخته اند. با وجود برخی تخریب ها، میزان رسیدگی به این ابنیه بالاست. نکته جالب درباره میبد این است که این شهر، تقریبا ساختمان بلند مرتبه ندارد و بر پهنه کویر گسترده شده است. پیشرفت تکنولوژی و جاده سازی هم کم ضربه به این شهر نزده است. جاده که از بین شهر رد شده آن را به دو تکه تقسیم کرده و ارتباط اهالی بالا و پایین جاده را قطع و موجب کدورت و فاصله بین برخی از اهالی شده است. از اتفاقات خوب میبد وجود دانشگاه صنایع دستی و سفالگری است که باعث شده همیشه نمایشگاه صنایع دستی در شهر برقرار باشد و دست هیچ مسافری را خالی از سوغاتی نگذارد. همین اتفاق باعث شده خود اهالی هم برای هنر دیرینه شان ارج و قرب قائل شوند.

 

قلب کویر

 

یزد…فاصله تا تهران: 626 کیلومتر

 

آبادترین شهر کویر. این لقب، سزاوار یزد است؛ شهری که تمیزی خیابان ها، نوبودن خانه ها، تنوع مغازه ها و … نشان می دهد که مردمانش به آن عشق می ورزند. بیلبوردها و تابلوهای نئونی و لامپی فروشگاه ها و مغازه ها از نمادهای مدرن یزدند که شب بیداری شهر را تشدید کرده اند. یزد شهری جامع و بزرگ است. تلفیقی از سنت و مدرنیته است و همین ویژگی، شهر را جذاب و قابل زندگی کرده  است. یزدی ها به خوبی توانسته اند از فرصت بناهای تاریخی و بافت سنتی شهرشان بهره ببرند. آنها مثل اصفهانی ها و شیرازی ها  می دانند كه چطور با گردشگران داخلی و خارجی مواجه شوند و خیلی های شان، زبان انگلیسی را با لهجه یزدی صحبت می كنند. هتل های متنوع شهر مانند هتل صفائیه جان می دهد برای اقامتی چند روزه در یزد. خانه های قدیمی شهر یا هتل های جمع و جوری مثل هتل فهادان شده اند یا رستوران هایی آبرومند یا فروشگاه هایی متنوع از محصولات گوناگون یزدی. خانه های دیگر هم پشت بام های شان را برای عکاسی از بافت تاریخی شهر در اختیارتان قرار می دهند. کافی است با پای پیاده، دوری در محلات اطراف مسجد جامع یزد بزنید تا دست تان بیاید چه می گوییم. کوچه های تنگ و مسیرهای سنگفرش شده محلات قدیمی یزد، باعث شده تا خیلی از یزدی ها در این سال ها سراغ استفاده از دوچرخه بروند. البته صاف و یک دست بودن شهر یزد هم در توسعه دوچرخه سواری شهر بی تاثیر نیست. برای همین هم به یزد، شهر دو چرخه می گویند.

علاوه بر این بافت، بناهای شاخص یزد، حیرت آورند. گل سر سبد آنها، مسجد جامع است که گلدسته ها و ایوانش با قدمتی هزارساله چشم نواز است. میدان امیر چخماق و مجموعه بنای آن که یادگار دوران تیموریان است،دیگر بنای یزد است که در قلب شهر قرار دارد. یزدی ها، چندین رستوران را در پشت بام های مشرف به این بنا، ساخته اند تا گردشگران هم بخورند و هم ببینند. در همین میدان، موزه آب یزد در خانه  قدیمی کلاهدوزها، تلاش باور نکردنی یزدی ها برای به دست آوردن و نگه داشتن آب را نشان می دهد. قطعا اگر سری به این موزه بزنید در کنار ستایش سرسختی و هوش کویرنشینان، قدر آب را بیشتر خواهید دانست. این شهر کویری علاوه بر شهر آب انبار و قنات و بناهای بزرگ، شهر بادگیر هم هست. بادگیرهایی که مانند ستون هایی به دل آسمان رفته اند تا باد خنک را از آن بالا به دالان های گرم زمین بیاورند. بادگیرها و باغ دولت آباد، نمونه عینی و قابل تحسین معماری کویری یزدی هاست.

بافت شهر یزد، مذهبی و دینی است و بزرگان زیادی در حوزه معارف دینی دارد. نکته جالب هم این که با وجود این بافت، بخش قابل توجهی از هم میهنان زرتشتی در صلح و صفا در این شهر زندگی می کنند. آتشکده زرتشتیان و مدارس و  بناهای این دین کهن را می توان رفت و دید. ضمن این که اگر پای کوه پیمایی دارید حتما سری به برج خاموشان یا دخمه زرتشتیان در جنوب شهر بزنید؛ جایی که روزگاری محل قرار دادن اجساد درگذشتگان بوده است.

یزد، شهر سوغاتی هایی با سلیقه های مختلف است؛از قطاب و باقلوا که بهترین آنها را می توانید در شیرینی فروشی حاج خلیفه علی رهبر پیدا کنید تا ترمه هاشمی  و حسینی که در خیابان مسجد جامع، شعبه هایی دیدنی دارند و با قیمت هایی خوب، محصولات پارچه ای یزد را عرضه می کنند. قالی و قالیچه و روانداز را اگر جا دارید، حتما بخرید و محصولات سرامیکی و سفالی را هم اگر امکان جابه جا کردن بدون ضربه آنها، برای تان فراهم است در نظر داشته باشید.

 

انارستان ایران

تفت..فاصله تا تهران: 650 کیلومتر

حیف است که با نیت دیدن باغستان های انار کویری تا یزد بروید، اما سری به تفت نزنید. شهری که باغ های انارش، قلب اناری کشورمان است. ترکیب رنگ سرخ انارها بر شاخه های درختان که کوچه هایی با رنگ خاکی دیوارهای کاهگلی از میان شان می گذرد، تصاویری چشم نواز می آفرینند. باغ های انار در دو سوی رودخانه ای که از وسط شهر گذشته، توسعه یافته است. نکته جالب این که خود باغداران تفتی هم با روی خوش و آرامشی که انگار آن را از وسعت کویر و عظمت آسمان گرفته اند از مهمانان استقبال می کنند، اما این باغ ها را آبی گوارا که از قنات ها بیرون می زند، سیراب می کند. قنات هایی که شدت آب در بعضی از آنها به حدی است که آسیاب هایی بزرگ و قدیمی هم در کنار آنها کار کرده و گندم ها را آرد می کنند. علاوه بر انار و قنات، تفت را با مراسم نخل گردانی اش می شناسند؛ نخل هایی بزرگ که در روز عاشورا بر دوش مردم، در میدانگاه اصلی شهر به حرکت در می آید. در بقیه مواقع سال، این نخل های بزرگ چوبی در کنار حسینیه ها و مساجد قرار دارند و خیلی از اهالی با روشن کردن شمع یا بستن تکه پارچه ای،  از آنها حاجت خود را می جویند. یزدی ها و تفتی ها، پاتوق دنجی هم دارند. پاتوقی به نام دره گاهان یا دره گاوان که محل برگزاری جشن های محلی بوده و الان هم خیلی ها، جمعه ها در این فضا میان کوه های سنگی، بساط خود را پهن می کنند. شب های دره گاهان، با آسمان پرستاره اش معرکه است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *