معرفی قدیمی ترین قنادی های ارامنه تهران

اینجا تهران است. همان تهرانی كه دیگر خیلی راحت می شود گفت با احتساب رفت و آمدهای روزانه از شهرهای اطراف، جمعیتش 14 میلیون نفر را هم رد كرده است.  تهرانی كه برای پیدا كردن رد پای نوستالژی هایش حالاباید راهی طولانی رفت. راهی شاید به اندازه تمام كوچه ها و خیابان های خاطره انگیز روزهای كودكی. هنوز هم در این آشفته بازار جمعیت میلیونی و برج و شهرك هایی كه یكی یكی از گوشه و كنار این شهر و مناطق شهری كه حالا مرز 20 گانه را هم رد كرده است ، سر در می آورند، می شود، ردی از گذشته ها پیدا كرد. ردی كه اگر همراهش شوی ،حتی سر از یك سرزمین دیگر در می آوری ، چیزی مثل سفر آلیس یا چارلی و كارخانه شكلات سازی! هر سال همین موقع ها كه می شود بیشتر خیابان های بورس فروش لوازم دكوری و تزئینی و البته اكثرا محله هایی با ساكنان ارامنه و اقلیت های دینی ، یك باره غرق در حال و هوای روزهای كریسمس می شوند.  خیابان هایی مثل میرزای شیرازی ، سنایی، سعدی ، مفتح ، مجیدیه ، رسالت و نارمك و . . .  .  تا چشم كار می كند، ویترین مغازه های شان پر است از كاج و برف و انواع و اقسام گوی های رنگی، ریسه ها و چراغ های فانتزی، مجسمه ها و عروسک های بابا نوئل و گوزن های سورتمه کش و آدم برفی های فانتزی تزئین شده، انواع ظرف های فانتزی شیرینی و شکلات، برف مصنوعی، هدیه های ریز و درشت مناسب عیدی و خلاصه هر چیزی که خواسته یا ناخواسته ذهن هر رهگذری را به حال و هوای روزهای برفی کریسمس و سورتمه بابانوئل می کشاند.  حال و هوایی كه هر چند خیلی هم به نو شدن سال ما ربطی ندارد اما سال هاست كه به همین بهانه های كوچك به آمدنش دلخوشیم و تقریبا همگی، روزهای زیادی دل به این ویترین ها می سپاریم. خب قرن معاصر است دیگر. قرن معاصر و زندگی مسالمت آمیز با هموطنانی با آیین هایی متفاوت. حالا نوبت چشم نوازی مغازه هایی است كه قرار است پذیرای مشتری هایی باشند كه آمده اند تمام لوازم و وسایل آماده شدن برای جشن كریسمس را تهیه كنند. جشنی كه برای خودش حاشیه های جالب زیادی هم دارد. اما یكی از سنت های جالب اقلیت ها و به خصوص ارامنه در آستانه سال نوی میلادی تهیه و استفاده از انواع كیك ها و شیرینی های مخصوص همین مناسبت است. فرقی نمی كند نزدیك ژانویه باشد یا نه . قنادی ها و شیرینی فروشی های ارامنه زیادی در این شهر وجود دارد كه نه فقط آوازه شان بلكه احتمالا طعم خوش شیرینی های شان دست كم چند باری به مذاق خیلی ها خوش آمده است . نزدیك شدن به سال نوی میلادی و حال و هوای شهر در روزهای مانده به كریسمس بهانه ای شد تا سری بزنیم به چند تا از این شیرینی فروشی های ارامنه قدیمی تهران.

 

صندلی های لهستانی ،همچنان برقرار

از میرزای شیرازی كه بگذریم نوبت محله معروف بعدی است كه اكثر ساكنینش ارامنه هستند. خیابان مفتح و سعدی .  انتهای خیابان مفتح و نرسیده به تقاطع دروازه دولت ،سمت راست خیابان مغازه بزرگ قدیمی پیداست كه بیش از آنكه عطر و رنگ شیرینی هایش جلب توجه كند ، میز و صندلی های كوچك لهستانی اش به رهگذران چشمك می زند. میز و صندلی هایی كه پشت ویترین قدیمی  و با حاشیه های كرم رنگ جا خوش كرده اند. اینجا قنادی« اوریانت» است. جایی كه حتی اسمش هم ندیده و نشناخته برای خیلی ها آشناست. یكی از معروف ترین و قدیمی ترین قنادی های ارامنه در تهران. وارد قنادی كه می شوم، اولین چیزی كه نظرم را جلب می كند چیدمان متفاوت یك كافه قنادی كوچك با همان سبك قدیمی است. سمت راست ویترین شكلات های دست ساز و شیرینی های تر و سمت چپ شیرینی خشك و كیك های خانگی است. بر خلاف سایر قنادی ها ، مشتری مجبور نیست یك كیك درسته بخرد و می تواند هر تعداد تكه ای كه لازم دارد بخرد.  مارمالاد ها و تارت های میوه ای اوریانت هم حرف ندارند . این از مشتری هایی كه اكثرا چند عدد سفارش می دهند تا همان جا پشت یكی از میزها بنشینند و با یك قهوه مخصوص میل كنند به خوبی مشخص است. یكی از فروشنده ها كه مرد میانسالی است درباره نوع انتخاب مشتری ها می گوید:«خب معمولا نوع پخت ما یك رویه ثابت و مشخص است اما در بعضی از مناسبت ها مثل این ایام یا حتی شب عید نوروز كمی نوع شیرینی ها و البته میزان پخت ما تغییر می كند. ولی در كل همه چیز بستگی به سفارش مشتری ها دارد.» او در ادامه با همان لحن دلنشین به معرفی شیرینی های دیگر ادامه می دهد.  شیرینی هایی كه در آستانه سال نو میلادی مشتری هایش چند برابر می شود.  اما نگفته از ویترین نیمه خالی اوریانت هم می شود حدس زد كه ذائقه بیشتر مشتری های ارمنی در نزدیك سال نو چطور است.  انواع تارت مغز گردو و پسته ، كیك های مختلف ، مثل كیك خامه ای و شكلاتی و پرتقالی و انواع شیرینی های خاص و لذیذ مثل شیرینی پروكی و نازوك و حتی نوع خاصی از دانماركی و دنیایی از شكلات های دست ساز تلخ و شیرین و. . .   اما بر خلاف ظاهر سنتی و قدیمی  اوریانت ، آنقدر ها هم از تكنولوژی عقب نمانده است ، طوری كه با سرك كشیدن به سایت این كافه قنادی می شود اطلاعات دیگری هم دست وپاكرد،  مثلا اینكه کافه قنادی اوریانت در سال 1322 توسط یک مهاجر ارمنی اهل ارمنستان شوروی سابق تاسیس و 15 سال پیش توسط آقای سواک وخانواده اش خریداری شد.  او قبلا مالک قنادی آناهیتا در خیابان سهروردی بود و مادرش نیز سابقه  کار قنادی در خارج از کشور دارد.  به علاوه تعدادی ازکارکنان اوریانت حدود 10 سال در این قنادی مشغول به کار هستند.  بیشتر دستورهای تهیه  شیرینی از ابتدای تأسیس در این قنادی دست به دست شده اند و کیفیت آنها روز به روز بهتر از قبل .

 

طلایی مثل طلا

اگر قدم ها یاری كنند و این هوای غبار گرفته مجال بدهد،می شود سرپایینی خیابان میرزای شیرازی را آرام آرام قدم زد. قدم زدن در میان كاج های مصنوعی كوچك و بزرگ به رنگ های سبز و قرمز و سفید و حتی آبی ! به قول یكی از فروشنده ها :«مد است دیگر، یك وقت هایی رنگ درخت را هم عوض می كند. » خیابان تقریبا شلوغ تر از روزهای عادی است. مقابل ویترین اكثر مغازه ها رهگذران مختلف در حالی كه كیسه های بزرگ خرید در دست دارند ایستاده اند و غرق در تماشای بابا نوئل های كوچك و بزرگ و عروسك ها و گوی های رنگارنگ هستند. ویترین مغازه ها به طرز عجیبی در هاله ای از نور و رنگ های شاد و زیبا محو شده است. آنقدر كه بی آنكه قصد خریدی هم در كار باشد هر رهگذری را برای چند ثانیه متوقف می كند. از لهجه و نوع صحبت بیشتر رهگذران می شود حدس زد كه اكثرا ارامنه هستند. مرد و زن ،پیر و جوان و اكثرا بچه های كوچكی كه با ذوق زیاد در حال نشان دادن چیزی از پشت ویترین هستند.  انتخاب ها هم خیلی جالب است.  مثلا بعضی ها همان گوی های ساده یا نهایت پولك دار رنگی را ترجیح می دهند اما بعضی ها به دنبال عروسك های كوچك فرشته یا گوزن یا حتی پرنده های كوچك هستند. خانم نسبتا میانسالی كه درحال خرید چند بسته فرشته های تزئینی كوچك است می گوید :«برای ما تغییر خیلی مهم است؛ یعنی حتما با آغاز سال نو باید چیز جدیدی به فضای خانه اضافه كنیم حالا شده مثلا از این شكلات خوری ها یا یك پرده جدید یا یك قاب عكس و …  باشد. خانم های ارمنی هم مثل عید نوروز قبل از آمدن سال جدید خانه تكانی می كنند و حتی كیك و شیرینی های سنتی می پزند. برای تزئین درخت هم خیلی از خانواده ها رسم دارند به جای اینكه هر سال لوازم جدید بخرند از همان وسیله های قدیمی استفاده كنند.  حتی خیلی از وسیله های تزئینی مثل ستاره سر كاج،یا گوی های بزرگ یا ریسه های چراغ دار مثل یك ارث ارزشمند از پدر بزرگ ها ومادربزرگ ها به ما رسیده كه هر سال طبق سنت از همان ها استفاده می كنیم . بیشتر جوان ترها یا تازه عروس و دامادها به دنبال  وسیله های جدید و مدرن هستند.  اما بعضی چیزها هم مثل این كاج های جدید مصنوعی تازه مد شده اند وگرنه تا مدت ها قبل ما فقط از كاج های طبیعی استفاده می كردیم اما الان چند سالی است كه دیگر محیط زیست اجازه استفاده از آنها را نمی دهد. » اما قسمت شیرین این سال نو همان شیرینی های معروف ارامنه است.  شیرینی هایی مثل نازوك ، پیروك ،گاتا و شیرینی مربایی و دارچینی و انواع كیك های سنتی ویژه این ایام. در همان پیاده روهای میرزای شیرازی بی آنكه نیاز باشد از كسی آدرس بگیریم می شود خیلی از فروشگاه های معروف ارامنه را پیدا كرد:  ساندویچی معروف طلایی با ژامبون های معركه اش،گل فروشی طلایی،نان فروشی طلایی و در نهایت به دنبال عطری كه در پیاده رو به راه افتاده قنادی معروف طلایی .  تمام این فروشگاه ها كه از قدیمی های میرزای شیرازی هستند به دست فروشنده های ارمنی مدیریت می شوند و سال های سال است كه مشتری های زیادی از جاهای مختلفی پیدا كرده اند.  قنادی طلایی كه كمی بالاتر از پمپ بنزین میرزای شیرازی است ، با اینكه خیلی مغازه بزرگی نیست اما معمولا هر وقت روز كه سری به آن بزنید ،حسابی سرشان شلوغ است.  این قنادی یكی از قنادی های قدیمی ارامنه تهران است كه كمی بعد از اینكه قنادی نوبل برای همیشه در این خیابان تعطیل شد، به راه افتاد.  طلایی قنادی كوچكی  است كه حدودا یك ماهی است باز سازی شده و با ظاهری مدرن در یخچال هایی نسبتا كوچك انواع شیرینی خشك و تر و كیك های مختلف عرضه می كند.  بیشتر مشتری ها هم- كه خب معلوم است برای خریدهای كریسمس آمده اند- با همان زبان ارامنه كه در ظاهر چیز زیادی نمی شود ازآن سر در آورد مشغول خرید شیرینی هستند. شیرینی ها و شكلات های مختلفی كه اكثرا به شكل درخت كاج و گوزن تزئین شده اند مشتری های بیشتری دارند. شیرینی های تر كمتر  مشتری دارند  و كیك های فیگوری هم كه سفارشی اند. اما كیك مخصوص قنادی طلایی كه با طعم وانیل و البته تكه های پرتقال تهیه می شود،مثل همیشه مشتری های خاص خود را دارد. از سینی های نیمه خالی هم می شود حدس زد كه گاتا ، تارت میوه و شیرینی های دارچینی همچنان طرفداران خود را دارند. قیمت شیرینی های تر این قنادی نسبتا بالاتر است و حدودا بین كیلویی 17 تا 20 هزار تومان تمام می شود اما از آنجا كه این قنادی معروف خیابان میرزای شیرازی هر تعداد شیرینی كه بخواهید با خوشرویی تمام در پاكت ها و ظرف های كوچك به شما می دهد جای نگرانی برای قیمت بالای یك كیلو شیرینی نیست.

 

عصر بخیر موسیو !

نه پیچ و خم دارد و نه آدرس پرسیدن. كافی است كه همان كافه قنادی اوریانت را به سمت جنوب قدم بزنید. كمی پایین تر از بیمارستان امیر اعلم و درست نبش چهارراه سعدی و هدایت ، یكی دیگر از قنادی ها و البته شكلات سازی های ارامنه دیده می شود. جایی كه از بیرون ظاهر شیشه ها و ویترین هایش هیچ سنخیتی با یك قنادی ندارد. ویترینی قدیمی كه فنجان ها و قهوه جوش های كوچك و بزرگ در آن دیده می شود.  اما هنوز در را باز نكرده بوی خوش قهوه كمی  مشامم را قلقلك می دهد. مغازه فوق العاده كوچك اما پر از انرژی.  وقتی وارد« مینیون» می شوم ، بی اغراق برای دقایقی از این پایتخت میلیونی پر سر و صدا دل می كنم و انگار جایی حوالی تهران و لاله زار قدیم مشغول تماشای یخچال های یك قنادی می شوم؛ جایی نوستالوژیك و خاطره انگیز.  یك ویترین كوچك شیرینی تر و خشك و یك ویترین نسبتا بزرگ تر از شكلات های دست ساز معروف خود قنادی مینیون.  اینجا خبری از شكلات های برندهای معروف دنیا با بسته بندی های رنگ و وارنگ نیست اما می توانید یكی از بهترین و خوشمزه ترین شكلات های دنیا را درست همین جا تست كنید .  شكلات هایی مثل مارسپیان و شكلات های تلخ با طعم های مختلف مثل پرتقال و فندق. اما این روزها به بهانه نزدیك شدن سال نو، بیشتر این شكلات ها لای زرورق هایی به طرح و رنگ درخت كاج و بابا نوئل پیچیده شده است كه به راستی وسوسه كننده اند.  سمت چپ مغازه هم یك كانتر كوچك وجود دارد كه به اندازه نشستن دو نفر جا هست تا اگر دوست داشتید یك فنجان قهوه در كنار یك شیرینی میل كنید.  موسیو یا همان آقای بوقوسیان تنها بازمانده این خانواده و مرد مسن مهربانی است كه با احترام و حوصله زیاد درباره قدمت مینیون توضیح می دهد و می گوید:«اینجا نزدیك به 90 سال قدمت دارد. هرچند اوایل نانوایی بوده و بعد به كارگاه شیرینی پزی و شكلات سازی تبدیل شده است. خیلی از مشتری های ما مثل خود مینیون پیر شده اند یا از كشور رفته اند اما وقتی هرازگاهی سری به ما می زنند خودمان هم خوشحال می شویم كه هنوز ما را فراموش نكرده اند.»

مینیون در آمریكا هم یك شعبه معروف و اتفاقا پر مشتری دارد و شاید هم كمی مدرن تر از شعبه تهران. اینجا خبری از كارتخوان یا دستگاه صدور فیش نیست. همه چیز دستی انجام می شود. چیزی كه انگار شیرینی خوراكی های اینجا را دو برابر می كند. در هر صورت اگر سری به مینیون زدید یادتان باشد اگر شیرینی مربایی و نان خامه ای مخصوصش را به همراه یك فنجان قهوه مخصوص كه بیشتر وقت ها خود موسیو آن را درست می كند میل نكنید ، حسابی سرتان كلاه رفته است !

 

 

جنگ توت فرنگی ها

بله! اگر دنبال رد پای قنادی های معروف ارامنه تهران باشید ، شاید بد نباشد خودتان را برای عجایب هم آماده كنید. یك قنادی معروف و قدیمی و پر مشتری اما حسابی عجیب و غریب ! قنادی هانس در خیابان آبان جنوبی. شاید بارها و بارها از این خیابان رد شده باشید اما هیچ وقت این قنادی را ندیده اید. حق هم دارید. اینجا هم عجیب است و هم مخفی. هانس در یك كوچه بن بست واقع شده است آن هم نه با ویترینی دو نبش و بزرگ شبیه بقیه قنادی های معروف. یك در كوچك سبز رنگ نیمه باز كه با خط كوچكی بالای آن نوشته شده «هانس» . از در كوچك رد می شوید و یك حیاط نسبتا با صفا را پشت سر می گذارید و درست وقتی به اتاق كوچكی كه مثلا قنادی است می رسید، تعجب تان چند برابر می شود. اتاقی نهایت 20 متری با دو یخچال كوچك و تا دلتان بخواهد مشتری هایی كه در حال بالا رفتن از سر و كول هم هستند. مغازه آنقدر شلوغ است كه فروشنده ها زیاد حوصله حرف زدن و توضیح دادن ندارند. اما از یخچال های تقریبا خالی می شود فهمید كه چیز زیادی باقی نمانده است. یكی از فروشنده ها می گوید :« ما از 10 صبح تا 5 بعد از ظهر بیشتر كار نمی كنیم . جمعه ها و روزهای تعطیل هم نیستیم.» چیزی كه تعجبم را بیشتر می كند،مشتری هایی هستند كه با نگرانی از ترس تمام شدن، آخرین كیك های توت فرنگی را می خرند و آنهایی كه چیزی نصیب شان نمی شود با دلخوری و غر زدن ،برای روزهای بعد سفارش كیك توت فرنگی می دهند و بیعانه را می پردازند. بعد ها در گفت و گو با مشتری های ثابت اینجا فهمیدم كه كیك توت فرنگی هانس در تمام ایران معروف است و حتی آوازه اش به گوش مسافرهای خارجی و توریست ها هم رسیده است و خیلی وقت ها تمام كیك ها یك جا به فروش می رسند! به جز كیك توت فرنگی ،انواع تارت، کلوچه  و شیرینی خامه ای و كیك های میوه ای دیگرش هم محبوب است اما شهرت و آوازه این قنادی ارمنی آلمانی كه بیشتر از 50 سال قدمت دارد فقط و فقط برای كیك توت فرنگی بی نظیرش است.

 

یك كیلو شیرینی تر لردی

می شودگفت ، لرد تنها كافه قنادی ارامنه است كه خیلی ها می شناسند و مشتری اش هم هستند.

این قنادی قدیمی كه اتفاقا درست مقابل كلیسای سركیس در ابتدای خیابان ویلا قرار گرفته است ، بیشتر ساعت های  روز غرق در مشتری هایی است كه یا مشغول گرفتن شیرینی جعبه ای هستند یا شیرینی های عددی كه ببرند طبقه بالا و با یك نوشیدنی میل كنند.اینجا هیچ جایی برای ریسك كردن و دست خالی بیرون آمدن ندارد.

مخصوصا یخچال شیرینی تر هایی كه هر كدام به بزرگی یك كیك هستند و با طعم ها و میوه های مختلفی كه دارند به هر بیننده ای چشمك می زنند.

پیراشكی های معروف كرمدار و گوشت و ژامبون و تارت زردآلو و آلبالو و سیب لرد هم واقعا بی نظیر هستند. البته شیرینی هم مثل هر خوراكی دیگری خیلی ذائقه ای و سلیقه ای است اما خب هنوز هم به اعتقاد بیشتر مشتری های لرد، بعضی از شیرینی ها مثل تارت زردآلو پر طرفدار هستند و همین طور كیك های فیگوری تولدی، شیرینی های مربایی، کلوچه ها و یک نوع خاص شیرینی پروگی که با خمیر شیرینی دانمارکی تهیه می شوند ، هنوز بیشترین فروش كافه قنادی لرد را دارند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *