کوچه رفاهی , مکانی برای خرید وسایل گلدوزی

قدیم، خیلی قدیم؛ شاید زمان مادربزرگ های ما  یکی از هنرهای دخترها  دوخت و دوز و خیاطی بود. اگرچه دختران طبقه متمول معمولا کلاس خیاطی نمی رفتند اما برای آنها هم حدی از تسلط به خیاطی  ضروری بود. باید می توانستند دگمه های افتاده شان را بدوزند!  ضمن اینکه گلدوزی و قلاب بافی هنرهایی بودند که حتی دختران طبقه متمول بهتر بود آنها را بلد باشند. به همین دلیل از همان زمان، فصل تابستان، فصل داغ برگزاری  کلاس های خیاطی، گلدوزی و حتی شاخه های تخصصی تر آن مثل سرمه دوزی یا شماره دوزی بود. امسال یک تیر و دو نشان است. اول اینکه ماه مبارک رمضان فرصت خوبی برای فراگیری این هنر است، چرا که امکان سفر و گردش کمتر بوده و به این ترتیب اوقات فراغت در منزل بیشتر است. دوم اینکه فصل تابستان است و باز هم فرصت زیاد است. برای شروع این کار برخلاف گذشته می توانید علاوه برحضور در کلاس های آموزشی با استفاده از کتاب های آموزشی، خودتان دست به کار شوید. قدم زدن در کوچه رفاهی، هم فال است و هم تماشا.

 

از کجا برویم؟

راحت ترین راه برای رسیدن به کوچه رفاهی، سفر با مترو و رسیدن به میدان امام خمینی(ره) یا همان توپخانه سابق است. از آنجا وارد خیابان لاله زار جنوبی شده و پیاده به سمت بالا بروید. نرسیده به خیابان سعدی در سمت راست، تابلوی کوچه رفاهی را خواهید دید. البته اگر از خط چهار مترو استفاده می کنید بهتر است در ایستگاه سعدی از قطار پیاده شوید و وارد خیابان سعدی شوید.خیابان سعدی را به سمت جنوب بروید. بعد از کمی  قدم زدن، سمت راست تان کوچه رفاهی را می بینید. اگر با خودروی شخصی می روید، باید وارد خیابان جمهوری شده و به سمت چهارراه مخبرالدوله بروید. به چهارراه که رسیدید، وارد خیابان سعدی جنوبی شده و سر کوچه رفاهی خودرو  را پارک کنید و پیاده وارد کوچه شوید.

 

اولین ایستگاه، ابزار گلدوزی

گلدوزی را می توانید با دست یا با چرخ خیاطی انجام دهید. گلدوزی با دست یکی از انواع هنرهای دستی محسوب می شود که عموما بیش از گلدوزی با چرخ مورد توجه خانم هاست. هرچند گلدوزی با چرخ خیاطی به ویژه اگر چرخ حرفه ای داشته باشید، امکان استفاده از مدل های زیادی را در اختیار شما قرار می دهد. اولین و مهم ترین وسیله ای که برای گلدوزی نیاز دارید، نخ گلدوزی است. بسته به اینکه روی چه نوع پارچه ای گلدوزی کرده یا چه نوع طرحی را انتخاب می کنید، متفاوت است.

نخ عمامه :  نخ عمامه به نوعی نخ ابریشمی – نخی گفته می شود که از انواع پر مصرف در گلدوزی است.این نخ، نخی براق و تاب دار است که برای دوخت های درشت به کار می رود. عمامه ابریشمی  تاب و ضخامت بیشتری دارد و معمولا برای دوخت های حاشیه کاربرد دارد. قیمت هر قرقره نخ عمامه  7500 تا 9000 تومان است.

نخ دمسه : یکی دیگر از نخ  های معروف گلدوزی نخ دمسه است.این نخ،    شش لایه و شبیه نخ کوبلن است  که به صورت کلاف های هشت متری به فروش می رسد. این نخ معمولا برای طرح های مرکزی استفاده می شود. قیمت آن بین دو تا پنج هزار تومان متغیر است.نوع زری دوزی شده و براق آن گران تر از بقیه است. جنس این نخ معمولا کتان است.

نخ های دیگر: نخ پشمی  مخصوص گلدوزی و نخ  های معروف به طلا و نقره که الیاف مصنوعی هستند، برای بعضی از مدل  های گلدوزی استفاده می شوند. نخ  های ابریشمی  نیز گاهی در گلدوزی استفاده می شوند. نخ مز نوعی نخ ابریشمی  است که وقتی از آن برای دوخت طرح روی پارچه استفاده می شود  اصطلاح ابریشم دوزی را برای آن استفاده می کنند.این گلدوزی در واقع نوعی گلدوزی با نخ ظریف است.

دومین ایستگاه، سوزن گلدوزی

سوزن  های گلدوزی بسته به اینکه شما چه نخ و چه پارچه ای برای کارتان انتخاب می کنید، متفاوت است. متداول ترین سوزنی که معمولا در تمام دوخت ها به کار می رود،  سوزن شارپ است.این سوزن ظریف و نوک تیز است. اغلب سوزن های گلدوزی باید ویژگی نوک تیز بودن را داشته باشند تا رد سوزن روی پارچه به جا نماند.

سوزن کرول: اگر با نخ دمسه کار می کنید باید سوزن «کرول» را برای کارتان انتخاب کنید.سوراخ این نوع سوزن ها کشیده تر بوده و برای رد شدن نخ دمسه مناسب است.

سوزن دارنینگ:  اگر دوخت های درشت را می پسندید و از نخ عمامه استفاده می کنید،  سوزن دارنینگ برای کار شما مناسب است.

سوزن چنایل: اگر پارچه ای که برای گلدوزی انتخاب کرده اید، ضخیم است باید از سوزن چنایل استفاده کنید.سر این سوزن کمی  ضخیم تر از انواع دیگر سوزن هاست. اگر سوزن  های ظریف برای پارچه  های ضخیم استفاده کنید، سر سوزن توان رد شدن از پارچه را ندارد و زود می شکند. علاوه براین مجبورید فشار بیشتری روی دست تان وارد کنید که این کار برای تان سخت و خسته کننده خواهد شد. علاوه براینکه کارتان ظریف و زیبا نخواهد شد.

سوزن تاپستری: اگر می خواهید برای زیبایی بیشتر، گلدوزی را با انواع شماره دوزی توام کنید، باید سوزن تاپستری برای قسمت  های شماره دوزی انتخاب کنید که این نوع سوزن، نوک گرد و محکم دارد. این سوزن  برای دوختن تورهایی با شماره دوزی درشت کاربرد دارد.

سوزن منجوق دوزی: برای زیباتر شدن گلدوزی می توانید منجوق دوزی را با آن همراه کنید. برای این کار باید سوزن منجوق دوزی را جداگانه بخرید. این سوزن بسیار نازک است تا منجوق ها  بتوانند از داخل سوزن رد شوند.

سوزن بیتوین : اگر پارچه شما ضخامت متوسطی دارد سوزن بیتوین برای این دوخت مناسب است.این سوزن طول بلندی دارد و زیاد ضخیم و زیاد ظریف نیست.

 

ایستگاه سوم، کارگاه

از دیگر ابزارهای مهم گلدوزی کارگاه است. کارگاه  چوب قهوه ای رنگ گردی است که برای ثابت ماندن پارچه و راحت تر رد شدن سوزن از آن ؛ استفاده می شود. این کارگاه ها را باید دور ناحیه ای که دوست دارید گلدوزی کنید، محکم کنید. سپس طرح را با کمک مداد یا گچ خیاطی روی مکان مورد نظر بکشید و سپس آن را گلدوزی کنید. درحال حاضر علاوه بر انواع چوبی، انواع پلاستیکی هم در بازار وجود دارد. البته نوع چوبی آن به دلیل آنکه تغییر شکل نمی دهد، بهتر از انواع پلاستیکی است. این کارگاه ها در اندازه های مختلف برای قسمت های مختلف پارچه مناسب است.اندازه کارگاه مورد نظرتان را باید بر اساس اندازه طرحی که برای گلدوزی در نظر گرفته اید انتخاب کنید.هر چقدر طرح شما بزرگ تر باشد، نیاز به کارگاه بزرگ تری دارید.

قیمت: کارگاه  های گلدوزی در مغازه  های مختلف کوچه رفاهی قیمت متفاوتی دارد اما قیمت آن حداقل سه هزار و 500 و حداکثر 10 هزار تومان است.

 

ایستگاه چهارم، کاغذ روغنی و قیچی

کاغذ روغنی و پوستی از دیگر ابزارهای لازم برای گلدوزی است تا بتوانید طرح مورد نظرتان را از داخل کتاب یا ژورنال روی پارچه منتقل کنید. کاغذ پوستی را روی طرح داخل کتاب گذاشته و طرح ژورنال را روی آن بکشید. طرح کاغذ پوستی را روی پارچه گذاشته و بین پارچه و کاغذ پوستی کاربن بگذارید تا بتوانید طرح تان را روی پارچه منتقل کنید. به این ترتیب طرح به راحتی و با کمترین امکان خطا روی پارچه منتقل شده و به راحتی می توانید طراحی کنید.  قیچی نخ چین، نوعی قیچی کوچک نوک تیز است که برای تغییر نخ گلدوزی مورد نیاز است.شاید بارها مجبور باشید نخ را ببرید و رنگ نخ را عوض کنید تا به طرح دلخواه خود نزدیک شوید.

 

ایستگاه پنجم، سرمه دوزی

یکی از دوخت  های تزئینی سنتی ایرانی ، هنر سرمه دوزی است که نوع معمول و ارزشمندتر آن روی ترمه دوخته می شود اما دوخت آن  روی پارچه  های مخمل هم متداول است. با راز دنیای سرمه دوزی بیشتر آشنا شوید.

سرمه بلر سانت نرم:  کاربرد این نوع سرمه در کارهای تزئینی مثل تابلوهای دیواری است. همان طور که از نام آن هم پیداست، انعطاف هر رشته از این نوع سرمه نسبت به انواع دیگر آن بیشتر است. سه رنگ خیلی معروف این نوع سرمه عبارت است از،  طاووسی روشن، بنفش هفت رنگ و مسی . از بین این سه رنگ، پرکاربردترین رنگ آن بلر نرم بوده و زیبایی و جلوه خاصی به کار می بخشد. در بین عموم به این نوع سرمه، سرمه زیر خاکی هم می گویند. قیمت هر رشته آن  در بازار   15 تا 18 هزار تومان است.

سرمه بلر سانت خشک: این نوع سرمه را بیشتر برای دوخت های سنتی و طرح  های زمخت تر استفاده می کنند. به خاطر وجود دانه های ملیله ای شکل بلند در هر رشته،  این نوع  آن حالت خشک تری دارد.

 

انواع دوخت سرمه

اگرچه در ظاهر تفاوت هایی بین سرمه ها برای اهل فن وجود دارد اما بسیاری تصور می كنند كه سرمه دوزی،  سرمه دوزی است! و این نوع و آن نوع ندارد. اما سرمه دوزی هم برای خودش ماجرایی دارد!

تگرگی دوزی :  به نوعی دوخت با سرمه تگرگی دوزی می گویند که برای دوخت زیاد در فضای زیادی از پارچه استفاده می شود. این طراحی نوعی برگ های بلند سه پر روی پارچه مورد نظر ایجاد می کند.

اریب دوزی:  بیشترین دوختی که در یک اثر سرمه دوزی می بینید، اریب دوزی است . چرا که کلیه خطوط ساقه ها و حاشیه ها و حتی قسمت هایی که باید پر شود یا توخالی کار شود، ابتدا اریب دوزی می شود.

برگ دوزی:  همان طور که از نامش پیداست،  این طرح،  طرحی شبیه یک برگ روی کار ایجاد می كند. زیبایی کار این است که راس هر برگ تیز و مشخص باشد، معمولا برای این قسمت کار از سرمه های ظریف تر استفاده می شود.

قلب دوزی:  معمولا در قسمت هایی که بخواهید یک گل پنج پر روی کار ایجاد کنید باید پنج قلب کنار هم بدوزید. از انواع دیگر دوخت های روی ترمه می توان به زرک دوزی؛ دوخت چشم خروسی و گرد دوزی اشاره كرد.

 

سرمه تراش چیست؟

از دیگر ابزارهای سرمه دوزی، سرمه تراش است. این وسیله،  ابزاری فلزی با شكل چهارگوش یا مستطیل شکل است. این ابزار به وسیله دستگاه تابیده می شود. هر کدام از این چهارگوش ها و مستطیل ها را اصطلاحا یک فنر سرمه تراش می گویند.

 

سوزن سرمه دوزی چیست؟

از آنجا که سرمه، مفتول بسیار نازک شبیه ملیله است، معمولا سوزن هایی که برای ملیله دوزی به کار می روند برای سرمه دوزی هم مناسب هستند. سوزن سرمه دوزی انواع متفاوت و مختلفی ندارد اما آنچه در انتخاب نخ و سوزن سرمه دوزی اهمیت دارد این است که اندازه سوزن باید مناسب با سرمه انتخابی شما باشد.هرچقدر سرمه شما ظریف تر باشد، باید نخ و سوزن اندازه کوچک تر داشته و ظریف تر باشد. به این ترتیب  حین كار نمی شكند.

 

ایستگاه ششم،  منجوق دوزی

پولک دوزی، منجوق دوزی، ملیله دوزی و مروارید دوزی از انواع پرکاربرد دوخت های تزئینی هستند. منجوق ها به صورت خطی، توپر، جناغی و برجسته روی پارچه دوخته می شوند. در بیشتر موارد چهار كاری كه به آنها اشاره شد، به طور همزمان انجام می شود؛ یعنی منجوق، ملیله،  مروارید و پولک در کنار هم روی کار قرار می گیرند و طرحی زیبا خلق می شود.

طرح و قیمت منجوق:  منجوق ها که ذرات ریز براق رنگی هستند معمولا به صورت وزنی فروخته می شوند. برای مثال قیمت یک سیر آن 10 تا 25 هزار تومان،  بسته به رنگ و کیفیت آن متفاوت است.

طرح و قیمت ملیله و مروارید:  اما مروارید و ملیله، رشته ای هستند. به هر رشته از مرواریدها که در یک نخ کنار هم قرار گرفته اند، یک بند می گویند. قیمت آن شش تا 25 هزار تومان بنا به اندازه مروارید و مرغوبیت کالا متفاوت است. این رقم برای هر بند ملیله  دو تا 25 هزار تومان است.

طرح و قیمت پولك و منجوق:  پولک ها هم مثل منجوق،  بسته ای فروخته می شود که وزن هر بسته مشخص است. قیمت آن 10 تا 25 هزار تومان است. مبلغ مربوط به بسته های یک سیری یعنی 75گرمی  است که با توجه به سبکی منجوق و ملیله ها؛ 75 گرم آن بسته نسبتا بزرگی است.

یکی از راحت ترین دوخت های تزئینی کار با همین وسایل است که هر علاقه مندی حتی بدون مراجعه به کلاس و بدون گذراندن دوره  های تخصصی؛ فقط با نگاه کردن به مدل های موجود در ژورنال بتواند یک اثر هنری خلق كند. برای دوختن اینها روی پارچه فقط کافی است یک سوزن نازک ملیله دوزی تهیه کنید و کمی  صبر و حوصله به خرج دهید تا بتوانید منجوق و پولک ها را مطابق طرح دلخواه تان روی پارچه بدوزید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *